ଆଖିର ଚାହାଣୀ ମନର ଭାଷା

ଶ୍ରୀମତୀ ସରସ୍ୱତୀ ମିଶ୍ର

ପରିଚୟ

ଶ୍ରୀମତୀ ସରସ୍ୱତୀ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ‘‘ଆଖିର ଚାହାଣୀ ମନର ଭାଷା’’ କେବଳ ଏକ ପୁସ୍ତକ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ହୃଦୟର ଏକ ଗଭୀର ଅନୁଭୂତି । ଆମ ସମାଜରେ ପ୍ରେମ, ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ପାରିବାରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ନେଇ ଯେଉଁ ଛୋଟ ଛୋଟ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ତାହାର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଚିତ୍ର ଏହି କାହାଣୀରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି ବହିଟି ପାଠକକୁ ବିରଞ୍ଚିପୁର ଗାଁର ସେହି ସରଳ ପରିବେଶକୁ ନେଇଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଆଖିର ଗୋଟିଏ ଚାହାଣୀରେ ମନର ସବୁ କଥା ପଢ଼ି ହୋଇଯାଏ । ଦୁଇଟି ପରିବାରର ବନ୍ଧୁତା କିପରି ସମୟକ୍ରମେ ଏକ ନିବିଡ଼ ସମ୍ପର୍କରେ ପରିଣତ ହୁଏ ଏବଂ କୁଟିଳ ସାମାଜିକ ଚକ୍ରାନ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱେ କିପରି ସତ୍ୟ ଓ ନିଷ୍କପଟ ପ୍ରେମର ଜୟ ହୁଏ, ତାହା ହିଁ ଏହି ପୁସ୍ତକର ମୂଳ ବିଷୟବସ୍ତୁ । ପାଠକ ଯେତେବେଳେ ଏହି କାହାଣୀ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ, ସେମାନେ ଅନୁଭବ କରିବେ ଯେ ମଣିଷର ଭାଷା ଅପେକ୍ଷା ତା’ର ଆଖିର ଭାଷା ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ଏହି ସାରାଂଶଟି ପଢ଼ିବା ପରେ ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁସ୍ତକଟିକୁ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଏକ ଅଜଣା ଆଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ନିଶ୍ଚିତ ।
 

ପୃଷ୍ଠଭୂମି

ଭାର୍ଗବୀ ନଦୀକୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ବିରଞ୍ଚିପୁର ଗାଁ । ଗାଁର ପରିବେଶ ଶାନ୍ତ, ସରଳ ଏବଂ ସେଠାରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଧର୍ମଭୀରୁତା ଓ ପାରମ୍ପରିକ ବିଶ୍ୱାସ ଭରପୂର ରହିଛି । ସେହି ସମୟର ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମୀଣ ଜୀବନର ଏକ ସୁନ୍ଦର ଚିତ୍ର ଏଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ପରସ୍ପରର ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ ଭାଗୀଦାର ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ ଗାଁରେ ଚୁଗୁଲି ଓ ଦଳାଦଳି ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ ।

କାହାଣୀଟି ଏମିତି ଏକ ସମୟର, ଯେତେବେଳେ ଗାଁରେ ଆକଟ ଓ ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ଉପରେ ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଥିଲା । ଲୋକନିନ୍ଦାକୁ ସମସ୍ତେ ଭୟ କରୁଥିଲେ । ବିଶେଷ କରି ଜଣେ ତରୁଣ ଓ ତରୁଣୀର ମିଳାମିଶାକୁ ସମାଜ ବହୁତ ସନ୍ଦେହ ଆଖିରେ ଦେଖୁଥିଲା । ଗାଁରେ 'ମାହାଜନ ମେଳା' ବା ଗାଁ ସଭାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ହିଁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ବୋଲି ଧରାଯାଉଥିଲା । ଏହି ପରିବେଶରେ ଗୋଟିଏ ପଟେ ପାରମ୍ପରିକ ଶିକ୍ଷା ଓ ସଂସ୍କାର ରହିଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟପଟେ ସହରର ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା (କଲେଜ ପଢ଼ା) ମଣିଷର ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣୁଥିଲା । ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଭିତରେ ହିଁ କାହାଣୀଟି ଗତିଶୀଳ ହୋଇଛି । ଭାର୍ଗବୀ ନଦୀର ତୁଠ, ପୁଲାଙ୍ଗ ତୋଟା ଏବଂ ଗାଁର ସେହି ପୁରୁଣା ମନ୍ଦିର – ଏସବୁ କାହାଣୀର ଏକ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ସାଜିଛନ୍ତି ।

ପ୍ରମୁଖ ଚରିତ୍ର

ହରି (ହରିରାମ): କାହାଣୀର ନାୟକ ସେ ଗଙ୍ଗାରାମ ଚୌଧୁରୀଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର । ସେ ଅତି ଶାନ୍ତ, ସରଳ, ମେଧାବୀ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟବାଦୀ । ପାଠପଢ଼ାରେ ଧୁରନ୍ଧର ହେବା ସହ ସେ ତାଙ୍କ ଭାଇନା ଓ ଭାଉଜଙ୍କୁ ବହୁତ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି । ସୁଷମା ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଏକ ନିବିଡ଼ ଓ ପବିତ୍ର ପ୍ରେମ ରହିଛି ।

ସୁଷମା: ସୁବୋଧ ରଥଙ୍କ କନ୍ୟା । ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ, ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳା ଏବଂ ସଂସ୍କାରୀ । ସମାଜର କଟୁକ୍ତି ଓ ଗୋପୀ ଦାସଙ୍କ କୁଟିଳ ଚକ୍ରାନ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ହରିଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ହରାଇ ନାହାନ୍ତି ।

ଜୟରାମ ଓ କୁନ୍ତଳା: ହରିଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ଓ ଭାଉଜ । ପିତା ଗଙ୍ଗାରାମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଜୟରାମ ହିଁ ପରିବାରର ମୁରବୀ ସାଜିଛନ୍ତି । କୁନ୍ତଳା ହରିଙ୍କୁ ନିଜ ପୁଅ ପରି ସ୍ନେହ କରନ୍ତି । ଏହି ଦୁଇ ଚରିତ୍ର ହରି ଓ ସୁଷମାଙ୍କ ପ୍ରେମର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମର୍ଥକ ।

ଗୋପୀ ଦାସ (ମାମଲତିକାର): କାହାଣୀର ଖଳନାୟକ । ସେ ଜଣେ ଟାଉଟର ପ୍ରକୃତିର ଲୋକ, ଯିଏ ଗାଁରେ କଳି ଲଗାଇବା ଓ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗମ । ସେ ନିଜ ପୁଅ ନିତେଇ ସହ ସୁଷମାର ବିବାହ କରାଇ ସୁଷମା ବୋଉଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ହଡ଼ପ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ।

ମଞ୍ଜୁ (ମଞ୍ଜୁବାଳା): ପୁରୀର ଓକିଲ ଧନପତି ବାବୁଙ୍କ କନ୍ୟା । ସେ ଜଣେ ଆଧୁନିକ, ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଏବଂ ଉଦାରମନା ଝିଅ । ସେ ହରିଙ୍କୁ ଭଲ ପାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ହରି ଓ ସୁଷମାଙ୍କ ପବିତ୍ର ପ୍ରେମ ବିଷୟରେ ଜାଣିଲେ, ସେ ନିଜ ପ୍ରେମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ମିଳାଇବା ପାଇଁ ଶପଥ ନେଇଥିଲେ ।

ଧନପତି ବାବୁ: ଜଣେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଓକିଲ । ସେ ହରିଙ୍କ ମେଧା ଓ ବ୍ୟବହାରରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଜ୍ୱାଇଁ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ।

ବିଷୟବସ୍ତୁ

କାହାଣୀର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ବିରଞ୍ଚିପୁରର ଦୁଇ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ବନ୍ଧୁ ଗଙ୍ଗାରାମ ଚୌଧୁରୀ ଏବଂ ସୁବୋଧ ରଥଙ୍କ ବନ୍ଧୁତାରୁ । ସୁବୋଧ ରଥଙ୍କର ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ନଥିବା ଏକମାତ୍ର କନ୍ୟା ସନ୍ତାନ ସୁଷମା, ଗଙ୍ଗାରାମଙ୍କ ପୁଅ ହରିର ଦୁଇ ବନ୍ଧୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଥିଲେ ଯେ ହରି ଓ ସୁଷମାଙ୍କର ବିବାହ ହେବ । ସମୟକ୍ରମେ ସୁବୋଧ ରଥଙ୍କ ପରଲୋକ ହୁଏ ଏବଂ ପରେ ଗଙ୍ଗାରାମ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁ ପୂର୍ବରୁ ଗଙ୍ଗାରାମ ନିଜ ବଡ଼ ପୁଅ ଜୟରାମଙ୍କୁ ହରି ଓ ସୁଷମାଙ୍କ ବିବାହ କରାଇବା ପାଇଁ ଇଙ୍ଗିତ ଦେଇ ଯାଇଥାନ୍ତି ।

ହରି ଓ ସୁଷମା ପିଲାଦିନୁ ଏକାଠି ବଢ଼ିଛନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ ଅତି ନିବିଡ଼ ଏବଂ ପବିତ୍ର । ହରି ପାଠପଢ଼ାରେ ଅତି ଭଲ ଥିବାରୁ ସେ କଲେଜରେ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ପୁରୀ ଯାଆନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ ଗାଁରେ ଏକ ଦୁଃଖଦାୟକ ଘଟଣା ଘଟେ । ସାବିତ୍ରୀ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ନଦୀ କୂଳରେ ହରି ଓ ସୁଷମାଙ୍କର ଏକ ସାଧାରଣ ଭେଟକୁ ନେଇ ଗାଁର କିଛି ଲୋକ, ବିଶେଷ କରି ଚୁଗୁଲି କରୁଥିବା ମହିଳାମାନେ ତିଳକୁ ତାଳ କରି ରଟନା କରନ୍ତି । ଗୋପୀ ଦାସ ଏହି ସୁଯୋଗର ଫାଇଦା ଉଠାଇ ଗାଁରେ ହଇଚଇ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଏବଂ ଜୟରାମଙ୍କ ପରିବାରକୁ ବାସନ୍ଦ କରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି ।

ଗୋପୀ ଦାସଙ୍କ ଚକ୍ରାନ୍ତ ଯୋଗୁଁ ସୁଷମା ବୋଉଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅପମାନିତ ହେବାକୁ ପଡ଼େ । ଦାସେ ମିଛରେ କୁହନ୍ତି ଯେ ହରି ସହରକୁ ଯିବା ପରେ ସୁଷମାକୁ ଭୁଲିଗଲଣି ଏବଂ ସେଠାରେ ଜଣେ ବଡ଼ ଓକିଲଙ୍କ ଝିଅକୁ ବାହା ହେବାକୁ ଯାଉଛି । ଅନ୍ୟପଟେ ହରିଙ୍କ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ମିଛ ଖବର ପହଞ୍ଚାଯାଏ ଯେ ସୁଷମା ଗୋପୀ ଦାସଙ୍କ ପୁଅ ନିତେଇକୁ ପ୍ରେମ କରୁଛି ଏବଂ ତାକୁ ଚିଠି ଲେଖୁଛି । ଏହି ମିଛ ଚିଠି ଓ ଗୁଜବ ହରିଙ୍କ ମନକୁ ଗଭୀର ଆଘାତ ଦିଏ ।

ପୁରୀରେ ହରି ଓକିଲ ଧନପତି ବାବୁଙ୍କ କନ୍ୟା ମଞ୍ଜୁଙ୍କୁ ଟିଉସନ କରନ୍ତି । ମଞ୍ଜୁ ହରିଙ୍କୁ ଭଲ ପାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ସୁଷମା ପୁରୀକୁ ହବିଷ ପାଳିବାକୁ ଆସନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମଞ୍ଜୁ ଓ ସୁଷମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭେଟ ହୁଏ । ମଞ୍ଜୁ ନିଜର ବୁଦ୍ଧି ବଳରେ ଗୋପୀ ଦାସଙ୍କର ସବୁ ଚକ୍ରାନ୍ତକୁ ଧରି ପକାନ୍ତି । ସେ ଜାଣିବାକୁ ପାଆନ୍ତି ଯେ ହରି ଓ ସୁଷମା ଦୁହେଁ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ପ୍ରାଣଭରି ଭଲ ପାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମିଛ ଗୁଜବ ଯୋଗୁଁ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହିଛନ୍ତି । ଶେଷରେ ମଞ୍ଜୁଙ୍କ ତ୍ୟାଗ ଏବଂ ଜୟରାମଙ୍କ ପରିବାରର ନିଷ୍ଠା ଯୋଗୁଁ ଗୋପୀ ଦାସଙ୍କର ପାପର ମୁଖା ଖୋଲିଯାଏ ଏବଂ ହରି ଓ ସୁଷମାଙ୍କର ପୁନର୍ମିଳନ ହୁଏ ।

ଉପସଂହାର

"ଆଖିର ଚାହାଣୀ ମନର ଭାଷା" କେବଳ ଏକ ପ୍ରେମ କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ଏହା ମାନବିକତାର ଏକ ବଡ଼ ଶିକ୍ଷା । କାହାଣୀର ଶେଷରେ ଯେତେବେଳେ ସବୁ ଭୁଲ ବୁଝାମଣା ଦୂର ହୁଏ ଏବଂ ହରି ଓ ସୁଷମା ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ପାଠକ ଏକ ଅତୁଳନୀୟ ଆତ୍ମସନ୍ତୋଷ ଲାଭ କରେ । ଏହି ବହିଟି ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ସମାଜରେ ଗୋପୀ ଦାସଙ୍କ ପରି କୁଟିଳ ଲୋକ ଯେତେ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ମଣିଷର ବିଶ୍ୱାସ ଓ ପ୍ରେମ ନିଷ୍କପଟ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ସତ୍ୟର ଜୟ ଅବଶ୍ୟମ୍ଭାବୀ । ମଞ୍ଜୁଙ୍କ ପରି ଉଦାରମନା ଚରିତ୍ର ଆଜିର ସମାଜ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରେରଣା । ସେହିପରି ଜୟରାମ ଓ କୁନ୍ତଳାଙ୍କ ପରି ବଡ଼ ଭାଇଭାଉଜ ଯେକୌଣସି ପରିବାରର ଶକ୍ତି । ଆଖିର ଗୋଟିଏ ଚାହାଣୀ ଯେ କୋଟିଏ କଥା କହିପାରେ ଏବଂ ମନର ଭାଷାକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଶବ୍ଦର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼େନାହିଁ, ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ତାହାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଦାହରଣ ।